In sectoren waar dagelijks met risico’s wordt gewerkt – van industrie tot bouw en onderhoud – is veiligheid nooit vanzelfsprekend. Regels, procedures en certificering vormen de basis. Maar volgens Inge Stegmann van SSVV zit de echte uitdaging ergens anders.

 

“De systemen zijn er. De vraag is: hoe zorgen we dat mensen er in de praktijk ook naar handelen?” Met die vraag houdt SSVV zich dagelijks bezig. Als eigenaar van onder andere het VCA-stelsel speelt de organisatie een centrale rol in het bevorderen van veilig werken in Nederland – en ver daarbuiten.

Een stevige basis voor veilig werken

SSVV is vooral bekend van het VCA-certificeringssysteem (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers). Duizenden bedrijven en honderdduizenden professionals werken dagelijks volgens deze systematiek. “Het VCA-stelsel is uitgegroeid tot een van de grootste veiligheidssystemen van Nederland,” vertelt Inge Stegmann. “Het biedt een duidelijke structuur voor veilig en gezond werken en helpt bedrijven om risico’s beheersbaar te maken.”

Maar de wereld verandert. En daarmee ook de uitdagingen op het gebied van veiligheid. “Technologische ontwikkelingen zoals robotisering en elektrificatie veranderen het werk,” zegt Inge Stegmann. “Daarnaast zie je nieuwe vormen van samenwerking, bijvoorbeeld met zzp’ers en flexibele arbeid. Dat vraagt om andere manieren van organiseren én van kijken naar veiligheid.”

Ook de rol van de uitzendbranche groeit. “Zij zijn een cruciale schakel in de veiligheidsketen. Daarom werken we ook aan een nieuwe versie van VCU, specifiek gericht op uitzendorganisaties.”

Van systemen naar gedrag

Waar veiligheid vroeger vooral werd benaderd vanuit systemen en procedures, verschuift de focus steeds meer naar gedrag en leiderschap. “Je kunt alles op papier perfect geregeld hebben,” aldus Inge Stegmann. “Maar uiteindelijk bepalen mensen op de werkvloer wat er echt gebeurt. Durven ze elkaar aan te spreken? Melden ze onveilige situaties? Nemen leidinggevenden hun verantwoordelijkheid?” Die ontwikkeling ziet SSVV terug in de hele markt. “Gedrag en leiderschapsvaardigheden worden steeds belangrijker. Dat horen we ook terug uit gesprekken met onze achterban.”

VCA MAX: gedrag als integraal onderdeel van veiligheid

Om die reden heeft SSVV de module VCA MAX ontwikkeld: een uitbreiding op het bestaande VCA-stelsel die zich specifiek richt op veiligheidsgedrag. “VCA MAX is een facultatieve module binnen VCA,” legt Inge Stegmann uit. “Naast de bestaande eisen richt deze module zich expliciet op gedrag en veiligheidscultuur. Daarmee maak je zichtbaar dat je als organisatie verder gaat dan alleen het systeem.”

 De module sluit aan bij een bredere ontwikkeling in de markt. Zo moeten bepaalde bedrijven vanaf 1 juli 2026 aantonen dat zij voldoen aan niveau 3 (calculatief niveau) van Parker, Lawry, Hudson. “Met VCA MAX kun je dat niveau 3 aantoonbaar maken binnen de bestaande VCA-systematiek,” zegt Inge Stegmann. “Het is dus een praktische manier om gedrag en cultuur te integreren in een systeem dat bedrijven al kennen.” Volgens haar is het belangrijk dat bedrijven keuzevrijheid hebben. “Er zijn meerdere routes om aan die eis te voldoen. Keuze is reuze – als het maar helpt om veilig te werken.”

 Ook de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) accepteert VCA-MAX als bewijsmiddel voor veiligheidscultuurniveau 3. Daarmee wordt bevestigd dat VCA-MAX een waardevolle bijdrage kan leveren aan het versterken van veiligheidsgedrag, veiligheidsbewustzijn en veiligheidscultuur binnen organisaties. De aangekondigde beperking van deze acceptatie tot bedrijven met maximaal 250 medewerkers roept echter wel vragen op over de gehanteerde uitgangspunten, de reikwijdte van het besluit en de aansluiting op de oorspronkelijke ViA-eis. Meer informatie hierover is te vinden op de website van SSVV.

 Een sector in beweging

De veiligheidsketen waarin SSVV opereert, is breed en dynamisch. Naast aannemers en opdrachtgevers spelen ook opleiders, certificerende instellingen en uitzendorganisaties een rol. “Er is veel in beweging,” zegt Stegmann. “We werken aan updates van verschillende onderdelen binnen het VCA-stelsel, zoals VCU en VCO. Daarmee helpen we zowel opdrachtnemers als opdrachtgevers om hun rol en verantwoordelijkheid beter in te vullen.”

 Daarnaast ontwikkelt SSVV nieuwe kwalificatiedocumenten, zoals de SOG-Petrochemie-documenten, die bedrijven ondersteunen bij het opleiden en kwalificeren van personeel. “Waar we vroeger veel konden leunen op vrijwilligers uit het veld, zien we dat dat lastiger wordt,” vertelt Inge Stegmann. “Bedrijven hebben minder capaciteit. Daarom kopen we vaker expertise in om de kwaliteit te borgen.”